Czy od 2031 roku będzie zakaz węgla? Fakty o groszku, orzechu, kostce i nowych wymaganiach

Hasło „zakaz węgla od 2031 roku” jest zbyt dużym uproszczeniem. Obowiązujące przepisy rozróżniają wymagania jakościowe dla konkretnych sortymentów paliwa, wymagania dla paliw przeznaczonych do urządzeń klasowych oraz regionalne uchwały antysmogowe. Ministerstwo Klimatu i Środowiska wprost wyjaśniało, że nowelizacja systemu jakości paliw nie wprowadza ogólnego zakazu używania węgla przez gospodarstwa domowe.

Skąd wzięła się data 2031?

Rozporządzenie z 4 listopada 2024 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych wprowadziło okresy przejściowe i daty graniczne dla części kategorii paliw. Dla wymagań dotyczących podstawowych sortymentów węgiel kostka, węgiel orzech i węgiel groszek wskazanych w tabelach 1, 2 i 4 termin stosowania tych tabel upływa 30 czerwca 2031 r.

Nie należy jednak tłumaczyć tego jako prostego zdania „po 2031 r. każdy węgiel będzie zakazany”. To przepisy dotyczące jakości i kategorii paliw wprowadzanych do obrotu. Równolegle rozporządzenie określa osobne, ostrzejsze parametry paliw przeznaczonych dla urządzeń grzewczych klasy 3, 4 i 5 lub spełniających wymogi ekoprojektu.

Jakie wymagania obowiązują obecnie – w 2026 roku?

W okresie od 1 lipca 2025 r. do 30 czerwca 2027 r. rozporządzenie przewiduje dla podstawowych sortymentów kostka i orzech m.in. maksymalnie 11% popiołu, maksymalnie 1,4% siarki i minimalną wartość opałową 23 MJ/kg. Dla podstawowego węgla groszek w tym samym okresie obowiązują również maksymalnie 11% popiołu, 1,4% siarki, minimum 23 MJ/kg wartości opałowej oraz limit spiekalności RI do 90.

To wymagania prawne dla paliwa wprowadzanego do obrotu, a nie rekomendacja, że każdy kocioł powinien pracować właśnie na takim węglu. Konkretne urządzenie może wymagać paliwa o znacznie lepszych parametrach.

Co oznacza „węgiel do urządzeń klasowych”?

Rozporządzenie zawiera osobne tabele dla paliw przeznaczonych do urządzeń grzewczych klasy 3, 4 i 5 lub spełniających wymogi ekoprojektu. Dla takiego orzecha przewidziano m.in. maksymalnie 7% popiołu, 0,8% siarki, minimum 25 MJ/kg wartości opałowej i do 11% wilgoci. Analogiczne parametry dla groszku obejmują również limit spiekalności RI do 25.

W praktyce pokazuje to kierunek zmian: paliwo dla nowszych urządzeń ma być dokładniej dopasowane jakościowo. Dlatego przy zakupie nie wystarczy patrzeć na samo słowo „groszek” albo „orzech”. Liczą się konkretne parametry i przeznaczenie.

A co z uchwałami antysmogowymi?

To osobny poziom regulacji. Sejmiki województw mogą w uchwałach antysmogowych określać m.in. rodzaje instalacji objętych ograniczeniami, wymagania techniczne urządzeń oraz rodzaje lub jakość paliw dopuszczonych do stosowania. Terminy wymiany kotłów i dopuszczalne paliwa mogą więc różnić się regionalnie.

Oznacza to, że nawet jeśli dane paliwo spełnia ogólnokrajowe wymagania jakościowe dotyczące sprzedaży, trzeba jeszcze sprawdzić, czy można go używać w konkretnym urządzeniu i miejscu.

Czy w 2031 zniknie groszek i orzech?

Nie można uczciwie odpowiedzieć jednym słowem „tak”. Data 2031 dotyczy końca stosowania określonych wymagań dla części podstawowych kategorii paliwa, natomiast system prawny przewiduje także kategorie paliw o wyższych parametrach przeznaczone do urządzeń klasowych. Ministerstwo podkreślało, że regulacje nie są ogólnym zakazem ogrzewania węglem.

Jednocześnie znaczenie będą miały lokalne uchwały antysmogowe oraz to, jakie urządzenia pozostaną dopuszczone do eksploatacji w danym regionie. Dlatego osoba planująca wymianę kotła lub duży zakup opału powinna sprawdzać przepisy dla swojego województwa, a nie opierać się na ogólnopolskim nagłówku w mediach.

Co powinien zrobić właściciel kotła już teraz?

• sprawdzić klasę i dokumentację swojego urządzenia,
• sprawdzić uchwałę antysmogową dla swojego województwa,
• kupować paliwo o parametrach zgodnych z wymaganiami kotła,
• zachować dokumenty i informacje o parametrach zakupionego paliwa,
• nie podejmować kosztownej decyzji na podstawie samego nagłówka „zakaz od 2031”.

Co zmienia się także na rynku pelletu?

We wrześniu 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt zmian mających objąć biopaliwa stałe, w tym pellet, jednolitymi wymaganiami jakościowymi i systemem kontroli. To ważny sygnał dla właścicieli kotłów wielopaliwowych: nie tylko węgiel, ale również biomasa jest coraz dokładniej regulowana pod względem jakości.

Podsumowanie

Rok 2031 jest ważną datą w przepisach jakościowych, ale nie oznacza prostego, ogólnopolskiego „zakazu węgla dla każdego domu”. Trzeba rozdzielić trzy rzeczy: krajowe normy jakości paliwa w sprzedaży, wymagania konkretnego kotła oraz regionalne uchwały antysmogowe. Dopiero ich połączenie daje odpowiedź, jakie paliwo można kupić i legalnie stosować w konkretnym miejscu.